خانه مهدي(عج) كجاست؟ 

محمد جواد طبسي

ابوبصير پرسيد: آيا مسجد سهله خانه‏اش خواهد بود؟ حضرت فرمود: آري، اين مسجد منزل حضرت ادريس است. خداوند هيچ پيامبري را برنينگيخت مگر آن كه در اين مسجد نماز گزارد.

از سامرا تا سهله
بسياري دوست دارند بدانند امام در كجا زندگي مي‌كند.

براي روشن شدن اين پرسش بايد محل سكونت امام زمان - عليه السلام - در چهار دوران به اختصار بررسي شود:

1. دوران پدر
بدون شك محل ولادت امام مهدي - عليه السلام - شهر سامرا است. او پس از ولادت تا هنگام شهادت امام حسن عسكري - عليه السلام - در سامرا و نزد پدرش مي‌زيست. حكيمه خاتون، دختر امام جواد - عليه السلام - بارها امام عصر - عج الله فرجه الشريف - را در خانه امام عسكري - عليه السلام - مشاهده كرد. برخي از ياران امام مانند احمد بن اسحاق نيز وي را همان جا ديده‌اند. امام در يكي از ملاقات‌هايش با ابن اسحاق از جاي برخاست؛ وارد حجره شد و در حالي كه فرزندش را بر شانه قرار داده بود، بيرون آمد. (1)

روزي يعقوب بن منقوش پرسيد: مولاي من، چه كسي امام است؟ فرمود: پرده را كنار بزن... او چنان كرد امام عصر - عج الله فرجه الشريف - را ديد. مهدي - عليه السلام - از پس پرده برون آمد و بر زانوي پدر نشست. (2)

امام عسگري، در دقايق پاياني عمر، به عقيد خادم فرمود: وارد اتاق شو و كودكي كه در حال سجده است، نزد من آور... (3). اين روايات گواهي مي‌دهد امام مهدي - عج الله فرجه الشريف - در حال حيات پدر در شهر سامرا و در خانه وي زندگي مي‌كرد؛ اگر چه امام عسكري او را از نظرها پنهان مي‌داشت.

2. غيبت صغرا
امام در دوران 74 ساله غيبت صغرا، احتمالا در عراق زندگي مي‌كرد؛ زيرا چهار نايب خاصي كه با وي رابطه مستقيم داشتند، در بغداد به سر مي‌بردند. آن‌ها نامه‌هاي مردم را به وي مي‌رساندند و پاسخ دريافت مي‌كردند. امام صادق - عليه السلام - مي‌فرمايد: براي حضرت قائم دو غيبت است: يكي كوتاه و ديگري طولاني. در غيبت اول، كسي جز خواص شيعيان وي، جايگاهش را نمي‌داند. (4) به احتمال قوي نايبان خاص آن حضرت، مصداق خواص به شمار مي‌آمدند.

3. غيبت كبرا
درباره محل اقامت امام در دوران غيبت كبرا نمي‌توان به طور دقيق به محلي خاص اشاره كرد. امام صادق - عليه السلام - به ابوبصير فرمود: نيكوترين منزل مدينه است. (5) علامه مجلسي نيز مي‌گويد: همين جمله دلالت مي‌كند آن حضرت غالبا در مدينه و اطراف آن به سر مي‌برد. (6)

امام باقر - عليه السلام - هم به كوه «ذي طوي‌» اشاره فرموده است؛ (7) اما بايد گفت هيچ كس به محل دقيق سكونت امام مهدي - عليه السلام - راه پيدا نمي‌كند؛ زيرا امام عصر به ابراهيم بن مهزيار فرمود: پدرم از من پيمان گرفته در سرزميني پهناور و دوردست زندگي كنم تا از نيرنگ‌هاي گمراهان و متمردان امت تازه به دوران رسيده و گمراه، نهان و مصون باشم. اين پيمان مرا بر فراز تپه‌هاي بلند و ريگزارها و سرزمين‌هاي مورد اطمينان افكنده است. (8)

برخي احتمال مي‌دهند امام در يكي از جزاير دوردست كه با كشور مغرب چندان فاصله ندارد و به جزيره خضرا معروف است، به سر مي‌برد. گروهي نيز با منطبق دانستن اوصاف اين جزيره با مثلث‌برمودا، آن مكان را محل سكونت امام زمان - عجل الله فرجه الشريف - مي‌دانند؛ زيرا به رغم تلاش‌هاي فراوان تا كنون كسي به كشف اسرار اين مثلث توفيق نيافته است. بي‌ترديد اين نظر نادرست مي‌نمايد. (9)

به استناد برخي از روايات، امام عصر - عجل الله فرجه الشريف - در زمان غيبت كبرا در همه جا حضور مي‌يابد، و يوسف وار به طور ناشناس ميان مردم رفت و آمد مي‌كند. هيچ كس وي را نمي‌شناسد تا وقتي خداوند به او اجازه دهد خود را معرفي كند؛ چنانچه به يوسف صديق اجازه داد خود را به برادرانش بشناساند. (10)

بر اساس روايت امام صادق - عليه السلام - ، يكي از جاهايي كه امام عصر - عج الله فرجه الشريف - حضور مي‌يابد، صحراي عرفات در ايام حج است.

عبيد بن زراره گفت: از امام صادق - عليه السلام - چنين شنيدم: زماني فرا رسد كه مردم امام خود را نبينند. او در روزهاي حج مردم را مي‌بيند ولي مردم او را نمي‌بينند. (11)

محمد بن عثمان، يكي از نواب اربعه، نيز در اين باره مي‌گويد: والله ان صاحب هذا الامر يحضر الموسم كل سنة فيري الناس و يعرفهم و يرونه و لايعرفونه؛ به خدا سوگند، صاحب اين امر همه ساله در مراسم حج‌حضور پيدا مي‌كند. مردم را مي‌بيند و مي‌شناسد؛ ولي مردم - با اين‌كه او را مي‌بينند - نمي‌شناسند. (12)

4. عصر ظهور
امام زمان، هنگام ظهور در مسجد سهله (13) اقامت ‌خواهد كرد. ده‌ها هزار پيامبر در اين مسجد نماز گزارده‌اند و محل سكونت‌ بزرگاني چون حضرت ابراهيم و ادريس و خضر بوده است. (14) امام صادق - عليه السلام - به ابوبصير فرمود: اي ابامحمد، گويا حضرت قائم را در مسجد سهله مي‌بينم كه با زن و فرزندانش در آن مستقر مي‌گردد.

ابوبصير پرسيد: آيا مسجد سهله خانه‌اش خواهد بود؟

حضرت فرمود: آري، اين مسجد منزل حضرت ادريس است. خداوند هيچ پيامبري را برنينگيخت مگر آن كه در اين مسجد نماز گزارد. هر كس در اين مسجد بماند، مانند آن است كه در خيمه رسول خدا اقامت كرده است. هيچ مرد و زن مؤمني نيست مگر آن كه دلش به سوي آن مسجد پر مي‌كشد. روز و شبي نيست مگر آن كه فرشتگان به اين مسجد پناه مي‌برند و در آن به عبادت خداوند مي‌پردازند. (15)

ناگفته نماند، هم اكنون در سه گوشه اين مسجد سه مقام، با اعمال ويژه، واقع شده است. كه اين مقام‌ها به حضرت ابراهيم و ادريس و خضر منسوبند.


پي‌نوشت‌ها:
1) بشارة الاسلام
2) اثبات الهداة، ج 3، ص 415
3) غيبه، شيخ توسي، ص 165
4) بحارالانوار، ج 52، ص 155
5) همان، ص 153
6) همان، ص 158
7) تفسير عياشي ج 2، ص 56
8) با خورشيد سامرا، ص 82
9) براي آگاهي بيش‌تر به كتاب جزيره خضرا، افسانه يا واقعيت مراجعه شود.
10) همان، ص 154
11) كافي، ج 1، ص 337
12) بحارالانوار، ج 52، ص 152
13) اين مسجد در چند كيلومتري شهر كوفه قرار دارد.
14) بحارالانوار، ج 52، ص 317
15) همان